 |
|
Protezler, ağızda çeşitli nedenlerden dolayı kaybedilen dişlerin çiğneme, konuşma gibi fonksiyonlarının ihtiyaçların ve estetik görüntünün yeniden hastaya kazandırılması amacıyla hazırlanan tüm yapay materyallerdir. Genel olarak diş eti hastalıklarının tedavi edilmemesi sonucunda diş ve kemik kaybı meydana gelir.
Protezde, kaybedilen ağız sağlığı düzeltilir. Bu amaçla yitirilen dudak, yanak desteği, konuşma fonksiyonu, çiğneme fonksiyonu ve estetik görüntü geri kazanılır. Eksik yada harap olmuş dişlerle yaşamak zorunda kalan, gülmeyi unutmuş bireylerin psikolojik açıdan desteklenmesi sağlanır. Protezlerle insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi amaçlanır.
|
Diş Protezi'nin Amacı Nedir?
Protezde, hastanın kaybolan fonksiyonları tekrar kazandırılmaya çalışılırken, aynı zamanda bozulan konuşmasının da düzeltilmesi ve estetik görünümün de daha iyi olması amaçlanmaktadır. Böylelikle büyük oranda kaybedilen ağız sağlığı düzeltilirken toplum içinde eksik ya da harap olmuş dişlerle yaşamak zorunda kalan bireylerin psikolojik açıdan da desteklenmesi sağlanır. Çünkü bu şekilde yaşamlarını (bir süre de olsa) sürdürmek zorunda kalan bireyler, öncelikle gülmeyi unuturlar.
Bu da fonksiyonel bozuklukların yanı sıra, insanlarda kendine güven duygusunun zedelenmesine neden olur. Bu tip hastalara yapılan çeşitli protezlerle insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi amaçlanır.
|
1)Sabit Protezler
Kuronlar
Köprüler
2)Hareketli Protezler
Total Protezler
Parsiyel Protezler (Kancalı Protezler)
Hassas Tutuculu Protezler
3)İmplant Üstü Protezler
Sabit Protezler
Hareketli Protezler
|
Hastanın kendisinin çıkarmadığı kron-köprü gibi yapıştırma protezler.
|
Kuron: Çürük kırık veya başka bir nedenle aşırı madde kaybı olan dişlerin küçültülüp kaplanması işlemidir.

Köprü: Bir veya birden fazla diş eksikliğinde, komşu dişlerin küçültülüp, bunlara gelen özel kaplamalardan destek alınılarak ara boşlukların doldurulması işlemidır.

Herhangi bir nedenle diş kaybı meydana geldiğinde komşu dişlerde bu boşluğa doğru hareket başlar. Bunun sonucunda yandaki dişlerde dişeti problemleri, bu boşluğa devrilmeye bağlı kemik kayıpları, estetikte bozulma ve çiğneme kuvvetlerinde değişiklikler meydana gelir. Eğer uzun süre bu boşluk implant yada köprü ile restore edilmezse bu komşu dişlerde de kayıplar olabılır.
|
Metal Destekli Kuron ve Köprüler
Altyapı olarak standart metal "nı-co" veya değerli metal "au" alaşımlar kullanılabilir. Altın diş hekimliğinde kullanılan maddeler içinde, diş ve dişeti ile uyumlu en kıymetli malzemelerden birdir. Bu yüzden değerli metal kullanılarak yapılan uygulamalar ile daha sağlıklı ve estetik sonuçlar elde edilir.
|
Metal Desteksiz Full Porselen Kuronlar
Güçlendirilmiş porselenden yapılırlar. Kuronların görüntüsünü pek çok şey etkilese de en önemlisi ışığa verdikleri tepkidir. Doğal dişler ışığı geçirir. Bunun sonucu olarak da dişte derinlik ve canlılık ortaya çıkar. Metal desteksiz porselen kuronların (full porselen) ışık geçirme özelliklerinden dolayı, derinlik ve canlılıkları daha fazladır böylece doğal dişe en yakın sonuçlar elde edilir.
|
Metal Desteksiz IPS Köprüler
Güçlendirilmiş porselenin özel makinalarda sıkıştırılması ile elde edilir. Özellikle ön dişlerde, ışık geçirgenliğinin çok iyi olmasından dolayı tercih edilir. Arka bölge için çiğneme kuvvetlerine karşı yeterince dayanılıklı değildir.
|
Metal Desteksiz Zirkonyum Esaslı Köprüler
Bu sistemde alt yapı olarak metal yerine beyaz bir renk olan zirkonyum alaşım kullanılır. Sistemin en büyük avantajı, ulaştığı çok yüksek dayanılılıkla, arka bölgedeki köprülerde tam estetik bir görünüm sağlamaktır.
|
Hastanın kendisinin istediği zaman takıp çıkartabildiği protezlerdir.
|
Tüm dişlerin eksik olduğu ağızlara uygulanır.
Son yıllarda total protezler artık dişsiz ağızlar tek şansı olmaktan çıktı. Çene kemiğine yerleştirilen implantlar ve bunlardan destek alınarak hazırlanan protezler artık hastalara kendi dişleriyle çiğniyormuş hissi vermekte ve bu sebeple sıklıkla tercih edilmektedir
|
Kısmen dişsiz ağızlara uygulanır. Dişler üzerine gelen tırnaklar ve kancalarla(kroşe) tutuculuk sağlanır.
|
Hassas Tutuculu Protezler:
Kısmi diş eksikliğinde kullanılan diğer bir protez çeşididir. Protezin tutuculuğu parsiyel protezdeki gibi kancalarla(kroşelerle) değil hassas bağlantı denilen dişi ve erkek parçalarla sağlanır. Bu protezler estetik, tutuculuk ve sağlık açısından klasik parsiyel protezlerden çok daha üstündür.
|
Sabit: İmplanttan destek alınarak yapılan köprü veya kronlardır.
Hareketli: Kemik desteği yeterli olmayan ağızlarda tercih edilen implantlardan destek alınarak yapılan total benzeri protezlerdir.
|
Protez hastaları çok kısa bir sürede protezlerini takmak istiyorlar ancak iyi bir protez için zaman alan bazı prosedürlerin uygulanması gerekiyor. İlk muayenede protezin oturacağı dokular inceleniyor ve ilk ölçü alınıyor. Bu ölçüye göre yapılan özel kaşıkla protezin sınırı belirginleştirilip asıl ölçü alınıyor. Ölçü safhasını kapanışın belirlenmesi ve dişlerin rengi ve şekli belirlenerek protezin prova aşaması takip ediyor. Prova aşamasından sonra ise bitim yapılıyor. Bu işlemlerin düzgün ve atlanmadan yapılması ise protezin rahat ve ağız ile tam uyumlu olmasını sağlıyor.
|
Protez kullanımına alışmak biraz zaman alır. Bu süre yaklaşık 2 ay sürmektedir. Bazen hastaların protezlerini çıkarmadan belli bir süre takmaları gerekebilir. Bu sayede hekim hastanın rahatsız olduğu yerleri belirler ve protezin daha rahat ve iyi oturması için belli düzeltmeler yapabilir.
|
Yumuşak dokular sürekli değişim geçirirler.Özellikle diş çekimi sonrasında diş etleri ve kemik dokusu azalma eğilimindedir. Proteze alışma süresi boyunca yumuşak dokular proteze uygun olarak sınırlanırlar.Hastalar hekimlerini periodik olarak görmelidirler, çünkü protezde veya yumuşak dokularda meydana gelebilecek bir değişiklik için muayene sırasında tavsiyeler ve düzeltmeler yapılabilir. Protezdeki adaptasyonun kaybolması sonucu baskı noktalarında iritasyonlar veya enfeksiyonlar oluşabilir. Çok uzun süre kullanılan protezlerde ana maddede yıpranmalar olabilir ya da yumuşak dokular çökerek protez ile olan uyumunu kaybedebilir. Bazende protezin sürekli damağa sürtünmesi sonucu protez kaidesinin tekrar yenilenmesi gerekebilir. Tüm bu durumlarda da hekim kontrolünün önemi devreye girer.
|
Teknolojik gelişmeler sonucunda protezler doğal görünümlü yapılabilmektedir. Zamanla protez kullanan kişilerde belli bir güven oluşur,çünkü artık protezi doğal bir parçası olarak görmeye başlar ve ona alışır. Her yeni şey gibi protez kullanımı da zamana ve pratiğe ihtiyaç duyar. Normal şartlar altında hastalar birçok yiyeceği yiyebilirler.Aşırı sıcak ve yapışkanlı yiyeceklerden kaçınmak gerekir. Çiğneme sırasında protezin her iki tarafını da kullanmalı ve protezin dengesini bozmamalıdır.
|
Genel olarak uygun bir dokuya iyi oturan protezlerin, protez adhesivlerine ihtiyacı olmaz. Ancak hastanın dokusu tutuculuk açısından yeterli değilse yada protezin doku ile uymu bozuldu ise kullanılabilir. Eskimiş ve tutuculuğu zayıflamış bir protez yumuşak dokulara zarar vereceğinden bir an önce değiştirilmeli yada ''astarlama'' denilen işlemle dokularla uyumu yenilenmelidir.
|
Protezlerin destek olan dokulara zarar vermemesi için başlangıçta daha sık sonra ise daha seyrek olarak kontrollerin yapılması gerekir. Kontrollerde protezlerin destek dokuları tahriş edip etmediğine bakılır ve etmiş ise aşındırılarak düzeltilir. Ayrıca dişlerin karşılıklı ilişkileri de kontrol edilerek düzeltilir. İlk kontrol protezin tesliminden bir gün sonra yapılmalıdır. Sonraki kontroller iki gün veya bir hafta sonra yapılır. Hastanın şikayetleri giderildikten sonra altı ayda bir rutin kontrole çağırılır.
|
Ağız Protezlerinin Bakımı ve Temizliği
Hareketli protezlerin temizlenmesi bir takım temizleme ajanları ile yapılmaktadır. Su içerisine konan efervesan tablet vasıtasıyla protezler temizlenmektedir. Eğer protez temizleme ajanı mevcut değilse diş fırçası ya da protez fırçası ile protez temizlenebilir. Bunun yanında bölümlü hareketli protezler ağızdan çıkarılıp, ağızdaki mevcut dişler temizlendikten sonra protez temizlenip yerine takılabilir. Ancak total protezlerde hastanın dişleri çıkarıp ağzını çalkalaması kafidir.
|
Protezler Günlük Olarak Temizlenmelidir.
Protezler günlük temizlenmediğinde estetik görünüm problemi , ağız kokusu, protez altındaki dokunun tahriş olması (iritasyon) ve ağızda enfeksiyon gibi problemler oluşur.
|
Protezler Nasıl Temizlenmelidir ?
Yemeklerden sonra, protezinizi suda yıkayarak yiyecek artıklarını uzaklaştırın.
Belli öğünlerden sonra, özellikle yatmadan önce, düzenli olarak protezinizi fırçalamalısınız. Bu işlem plak ve leke oluşumunu önler.
Fırçalama işleminde su ve çeşitli diş macunları veya protez bakım ürünleri kullanılır. Aşındırıcı tozlar kullanılmamalıdır. Yoksa protezin yüzeyi çizilir ve bu yüzeylerde artıklar toplanmaya ve renklenmeye başlar.
Özel protez fırçaları veya normal diş fırçaları da kullanılabilir.
Protezin tüm yüzeylerini temizlemeye özen göstermelisiniz.
Zaman zaman protezinizi, özel protez sıvılarında bekletebilirsiniz. Kimyasal maddeye maruz kalan protezinizi yıkadıktan sonra kullanmanız gerekir.
Protezin içine işlemiş lekeler ve tartarlar ancak bir dişhekimi tarafından ultrasonik araçlarla temizlenebilir.
Protezi temiz tutmanın en etkin yolu, günlük fırçalama ile birlikte haftada bir kaç kez de kimyasal sıvılarda bekletmektir.
|
Protezlerimi ne zaman yenilemeliyim?
Protezlerin destek dokularla ilişkisi dokuların zamanla büzülmesi sonucu bozulabilir. Bu ilişki astarlama işlemleri ile sağlanabilir. Bu sağlanmadığı taktirde protez gevşeyecek, dokuları tahriş etmeye başlayacak ve acıtacaktır. Bu durum devam ettiğinde ağız içinde ciddi problemlere neden olabilir. Protezlerin dokularla uyumu bozulduğunda, dişler aşındığında ve eskisi kadar besinleri öğütememeye başladığında protezin yenilenmesi gerekir. Protezlerin 2 – 4 yılda bir bunlar olmasa da, yapıldığı malzeme bakterilerin tutunmasına uygun ortam hazırlamaya başladığı durumlarda da yenilenmesi gerekebilir. Protezinizde sizi rahatsız eden bir durum olduğunda kendiniz düzeltmeye çalışmayın, hemen dişhekiminize başvurun.
|